ابراهیم متقی میگوید: باید به دیپلماتها اجازه تحرک بیشتری داد تا نقشآفرینی بیشتری داشته باشند و انعطافپذیر باشند. از نگاه او، انعطافپذیری، بهنوعی همان «نرمش قهرمانانه» است. حیدرعلی مسعودی هم معتقد است نباید تصور کنیم صرف برخورداری از ابزارهای نظامی یا طرح تهدیدهای جدی، لزوماً به معنای کاهش احتمال جنگ است؛ اگرچه این عوامل نیز مؤثرند.
حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه بیش از آنکه صرفاً با هدف تأمین امنیت متحدان توجیه شود، در خدمت حفظ نفوذ راهبردی، کنترل منابع انرژی و امنیت اسرائیل قرار دارد. جنگ با ایران نیز آسیبپذیری کشورهای میزبان پایگاههای آمریکایی و شکاف میان وعدههای واشنگتن و توان حفاظتی آن را آشکار کرده است. بااینحال، منافع نفتی، صنعتی و نظامی آمریکا خروج کامل را نامحتمل و بازآرایی نیروها را محتملتر میکند.
دادههای شرکت کپلر نشان میدهد حجم انتقال نفت از تنگه هرمز در هفته دوم نوامبر به حدود نصف هفته نخست کاهش یافته است.
مزیت تنها قدرت ژئوپلیتیک بودن نیست، باید از کارت رقابت قدرتهای بزرگ به جایابی در زنجیرههای تامین جهانی تغییر جهت داد
اجلاس شنژن بیش از آنکه پیشرفتی چشمگیر باشد، حرکتی نمادین بود. نخستین نشست رسمی رهبران آمریکا، چین و روسیه روز ۲۸ آبان در شنژن با صدور بیانیهای علیه جنگ هستهای پایان یافت، اما در زمینه اوکراین، ایران و دیگر اختلافات واشنگتن و پکن، دستاورد ملموسی نداشت.
استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران گفت: آیا عاقلانه است به خاطر دو روز اختلاف در تفکیک پروندهها یا جزئیات رقیقسازی اورانیوم، وارد جنگی شویم که زیرساختهای ما را ویران کند؟ امروز این جنگ را تمام کنیم بهتر از فرداست. اگر امروز جنگ رسماً پایان یابد، تا دههها هیچ رئیسجمهور آمریکایی جرأت حمله به ما را نخواهد داشت. اما اگر توافق نکنیم، هیچ اطمینانی وجود ندارد که همین هفته دوباره جنگ آغاز نشود یا تحرکات کنونی بخشی از یک عملیات فریب نباشد.
شبکه العربیه به نقل از منابع اختصاصی خود از ادامه اختلاف میان ایران و آمریکا بر سر سرنوشت اورانیوم غنیشده خبر داد و اعلام کرد که با وجود رایزنیهای فشرده میان میانجیها و دو طرف، مذاکرات همچنان بدون پیشرفت ملموس درجا میزند.
اتکای بیش از حد ایالات متحده به اقدامات نظامی قهرآمیز طی بیش از دو دهه گذشته، این کشور را از اهداف بنیادین خود در خاورمیانه و شمال آفریقا، یعنی تضمین تجارت آزاد، امنیت آبراهها، ثبات بازار انرژی و حفاظت از متحدان، دورتر کرده است. بررسی جامع چهار ستون قدرت آمریکا شامل توان نظامی، دیپلماتیک، اقتصادی و قدرت نرم نشان میدهد که اگرچه واشنگتن همچنان در حوزه نظامی بیرقیب است، اما سیاستهای یکجانبه و بهویژه جنگ با ایران، اعتبار دیپلماتیک و نفوذ اقتصادی این کشور را در برابر رقیب اصلی آن یعنی چین به شدت فرسوده کرده است.
استاد روابط بینالملل با تأکید بر نقش انسانها و برداشتهای آنان در شکلگیری تحولات امنیتی، گفت: برای فهم مسائل امنیت خارجی ایران باید علاوه بر شناخت تاریخ و ساختارهای قدرت، ادراک تصمیمگیرندگان و تصورات آنان از شرایط را نیز مورد توجه قرار داد؛ چراکه این برداشتها میتوانند بر تصمیمها و رفتارهای سیاسی و امنیتی کشورها تأثیر بگذارند.
نشست ۹۰ دقیقهای رهبران چین، روسیه و ایالات متحده در شهر شنژن، اگرچه بهعنوان نخستین دیدار سهجانبه این سه قدرت صفت «تاریخی» را یدک میکشد، اما از نظر دستاوردهای ملموس، فاصله بسیاری با ادعاها درباره گشودن صفحهای نو در تاریخ دیپلماسی دارد. در حالی که هر سه رهبر توانستند بهرهبرداری تبلیغاتی و سیاسی خود را از این گردهمایی ببرند، نبود دستور کار روشن و برنامههای اجرایی، این نشست را بیشتر به نمایشی نمادین شبیه کرده است.
به نظر میرسد نشست شنژن بیش از تعیینکنندگی، بیشتر یک ابتکار عمل و نمایش دیپلماتیک برای استفاده از فرصت نشست اپک بود و دستاورد آن هم در ابراز تمایل برای همکاری جهت مدیریت تنشها، علیرغم همه تضادها و اختلافها خلاصه خواهد شد.به همین دلیل نباید از این نشست انتظار گشایش موثری در حل بحرانهای بینالمللی از جمله در جنگ اوکراین و ایران داشت. و باید پذیرفت که این بحرانها همچنان در معادلات حاکم بر میدان ادامه خواهند داشت و از همین رهگذر قابل حل و فصل خواهند بود.
در مجموع با وجود دورهمی شنژن به نظر می رسد آمریکا ،روسیه و چین به رغم ژست رسانه ای در مقابل دوربین ها خصوصا از طرف ترامپ ، بر سر مسائلی نظیر اوکراین ، ایران و مدیریت انرژی دارای اختلاف نظر بوده از نگاه یکسانی برخوردار نیستند و آن چه که بر پیچیدگی تصمیم گیری در چنین دورهمی های می افزاید و در لایه دوم قابل تحلیل است مواضع نزدیک چین و روسیه یعنی دوضلع مثلث قدرت در مخالفت و عدم همراهی با ضلع دیگر است که نه در کنفرانس های خبری و بیانیه های پایانی که در عمل خود را نشان می
بحث پیرامون راههای خروج از شرایط کنونی موسوم به «نه جنگ، نه صلح» است؛ وضعیتی که همانند خود جنگ عملا به بنبست رسیده و راه خروج از آن نیز، منطقا در همان دو واژه «جنگ» و «صلح» خلاصه میشود. به عبارت دیگر، خروج از وضعیت موجود از دو مسیر امکانپذیر است؛ مسیر نخست جنگ و مسیر دوم صلح قلمداد میشود.
نخستین نشست سهجانبه رهبران آمریکا، چین و روسیه در شهر شنژن، برخلاف گمانهزنیها درباره شکلگیری نظم نوین جهانی و تکرار کنفرانس یالتا، دستاورد ملموس چندانی به همراه نداشت. این دیدار اگرچه فرصتی برای عکس یادگاری و نمایش قدرت هر سه رهبر فراهم کرد، اما محدودیتهای قدرتهای امروز نشان میدهد که جهان دیگر میان ابرقدرتها تقسیمپذیر نیست.
ارزیابی نتایج انتخابات میاندورهای آمریکا نشان میدهد که نارضایتی عمومی از تداوم جنگ با ایران بر معادلات سیاسی واشنگتن اثر گذاشته است. در شرایطی که دولت آمریکا میان گزینههای دیپلماسی، تشدید نظامی و تداوم محاصره سرگردان است، استاد دانشگاه جانز هاپکینز در گفتوگو با نشریه فارن پالیسی میگوید که تهران بر این باور است که ناپایداری مستمر در بازارهای انرژی و اقتصاد جهانی در نهایت سیاستمداران غربی را وادار به عقبنشینی خواهد کرد.